Αύριο έχουμε εκλογές. Με αφορμή την τηλεοπτικής αισθητικής αντιπαράθεση που προηγήθηκε επιχείρησα να βάλω σε μια τάξη τις σκέψεις μου. Η πολιτική και το πολιτικό υπήρξε πάντα στο κέντρο του «προσωπικού μου μυθιστορήματος», δεν με αφήνει αδιάφορο ακόμη και στις πιο σκοτεινές, θαμπές και ασαφείς τους εκδοχές.

Αυτά που διαβάζω, όσα με συνεπαίρνουν, τα ταξίδια μου, ο τρόπος που στρέφω το βλέμμα μου στον κόσμο, έχουν ένα κοινό κέντρο, «το πολιτικό», όχι με την έννοια μιας προεξοφλημένης διαμάχης ιδεών ή αξιών (π.χ. το δίδυμο ελευθερία-ισότητα) που επιζητούν να κυριαρχήσουν η μια στην άλλη, αλλά με την έννοια του διαλόγου μεταξύ του μέσα κόσμου και του έξω, του ιδιωτικού με το κοινωνικό και της συνάρθρωσής τους, της διαλεκτικής του πραγματικού με το φαντασιακό, της σχέσης του χρόνου και του χώρου με τη μνήμη και την ιστορία, το ρόλο της γλώσσας και των νοημάτων με το σώμα και τη λογική, της καθημερινής ζωής και της πολιτικής υπερβατικότητας, της απόλαυσης και των συμβάσεων, της οικοδόμησης και της αποδόμησης.

Η έννοια της πολιτικής όμως που κυριαρχεί στις εκλογικές αναμετρήσεις μοιάζει αποξενωμένη από όλα όσα στην πραγματικότητα αποτελούν πια «το πολιτικό». Τα πολιτικά κόμματα αντιμετωπίζουν τις αξίες που υπηρετούν (είτε επιδιώκουν το εφικτό είτε την ουτοπία) ως «δίτιμες», υπακούουν σε μια δυαδική λογική του τύπου «ή το ένα ή το άλλο», «ή μαύρο ή άσπρο». Αποκρύπτουν το γεγονός ότι οι αξίες αυτές είναι «πολύτιμες», τόσο με την κυριολεκτική έννοια όσο και με την έννοια των πολλαπλών επιπέδων. Αρνούνται να υιοθετήσουν την κλίμακα που υπάρχει ανάμεσα στο μαύρο και στο άσπρο, δηλαδή τις πολλές αποχρώσεις του γκρίζου και να δουν τη μια αξία μέσα στην άλλη. Δεν μεταβάλλουν τη θέση που επιφυλάσσουν για τον άνθρωπο-πολίτη που τον αντιμετωπίζουν ιδεοτυπικά και υπερβατικά ως εκπρόσωπο της κοινωνίας και όχι ως εκπρόσωπο του εαυτού του, ζωντανό ον που σφύζει από ζωή, ον που διαθέτει ανάγκες, επιθυμίες και διεκδικητική ορμή για απόλαυση. Υποτιμούν δηλαδή τον πολίτη αρνούμενοι την πολυπλοκότητά του. Ασπάζονται την ακαμψία ενός δυϊσμού που μοιάζει με «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» (zero sum game), δίνουν έμφαση στη διαφορά, επενδύουν στη συγκίνηση, την αντιπαλότητα, την εχθρότητα και γυρίζουν την πλάτη στην ηθική απόσταση και την ενατένιση, αγνοούν τη ρευστότητα, τη μεταβλητότητα, την αποφόρτιση και τη φυσιολογοποίηση του πολιτικού πεδίου. Αδυνατούν να δουν «το πολιτικό» ως πεδίο σύνθεσης, το προτιμούν πεδίο σύγκρουσης.

Αυτή η εμμονή έχει παντρευτεί με τη θεαματικοποίηση της πολιτικής. Η μετάβαση από την κομματική πολιτική στην τηλεοπτική πολιτική (Σαρκοζί, Ομπάμα κ.ά.) την απομακρύνει ακόμη περισσότερο από οποιαδήποτε σχέση με το πραγματικό και το πολιτικό. Η πολιτική γίνεται πρωτόγονη και (όπως ο άνθρωπος των σπηλαίων) παράγει απλοϊκές εικόνες, σύντομα συνθήματα και μιλά με παραβολές, με μύθους και όχι με αλήθειες. Συμβολοποιεί την ιδιοτέλεια της ψήφου και αλλοιώνει ακόμη περισσότερο το νόημά της, μετατρέποντάς τη σε ζήτημα αισθητικής και ο πολιτικός ως διασημότητα κάνει το κόμμα ασήμαντο. Είναι ολοφάνερο πως τα σύντομα συνθήματα (Με σύμμαχο εσένα, Πρώτα ο πολίτης, Για τις Ανάγκες των πολλών, Λαϊκή αντεπίθεση ) και οι φευγαλέες εικόνες των τηλεοπτικών σποτ περιφρονούν «το πολιτικό», αφού γι' αυτό χρειάζεται χρόνος και επιχειρήματα τα οποία δεν είναι διαθέσιμα.