Αυτές τις μέρες η ματιά μου έπεσε πολλές φορές σε έντυπα ή οπτικοακουστικά αφιερώματα σχετικά με την «πτώση του τείχους».

Αυτή η ιστορική στιγμή που συμβολοποιεί με σαφήνεια το πέρασμα από τον διπολικό ψυχροπολεμικό κόσμο σε έναν μονοπολικό ιδεολογικό και γεωπολιτικό τόπο που μοιάζει με επίπεδο λιβάδι, όπου οι νικητές (όπως συμβαίνει πάντα) επιχειρούν να ξαναγράψουν την Ιστορία. Ηταν η εποχή που σπαράγματα του τείχους πωλούνταν σε συσκευασία δώρου στα καταστήματα σουβενίρ. Η εποχή της νεοφιλελεύθερης ευφορίας, που υποστήριζε πως δικαιώθηκε. Ηταν η εποχή που τις χώρες της ευημερούσας δυτικής Ευρώπης κατέκλυσαν μετανάστες του πρώην ανατολικού συνασπισμού που με κάθε τίμημα ήθελαν να βιώσουν το υλιστικό τους όνειρο, να γευτούν λίγες τζούρες ελεύθερου αέρα και να καταγγείλουν τα δεινά που υπέστησαν τα χρόνια που είχαν προηγηθεί. Σε λίγα χρόνια χορεύτριες του κλασικού μπαλέτου χόρευαν στα στριπτιζάδικα, στα σκυλάδικα της επαρχίας αναρτήθηκαν πανό που έγραφαν «Προσεχώς Βουλγάρες» και οικιακές βοηθοί με πανεπιστημιακά διπλώματα ξεσκόνιζαν ανασφάλιστες τα μικροαστικά διαμερίσματα της χώρας μας.

Ηταν δύσκολο για τους αριστερούς που υπέστησαν τα δεινά της μετεμφυλιακής Ελλάδας να κατανοήσουν εκείνες τις μέρες. Θυμάμαι τη μελαγχολία που απλωνόταν στα λόγια και τα μάτια όσων έχαναν την υπαρξιακή τους βάση, τις θυσίες και τα όνειρα, τις βεβαιότητες και τις πιθανότητες, τα αίμα που κουβαλούσαν οι διηγήσεις και οι εμπειρίες τους. Πώς να αποδεχτείς πως μπορεί να έζησες λάθος, να στερήθηκες λάθος, να κυνηγήθηκες λάθος. Πώς να συμφιλιωθείς με το ρόλο που σου επιφυλάσσει η νέα πραγματικότητα, το ρόλο του χαμένου που δεν παίρνει τίποτα. Δεν ήταν εύκολες εκείνες οι εποχές, η αλήθεια, το συναίσθημα, η ουτοπία, η Ιστορία και η παράδοση έπρεπε να οριστούν από την αρχή.

Επιλέχτηκε η λέξη «πτώση» για να συντροφεύσει τη μεταβολή εκείνη, «η πτώση του τείχους» λένε τα αφιερώματα και όχι το «άνοιγμα», το «γκρέμισμα», η «αποκαθήλωση». Αναρωτιέμαι, πότε τα τείχη πέφτουν; Οταν ένας πολιτισμός κλείνει τον κύκλο του, όταν όλα συμβαίνουν σε μια στιγμή, όταν μαζί τους καθώς πέφτουν παρασύρουν και μια ορισμένη εκδοχή της ιστορίας. Τι να καλύπτουν άραγε τα τείχη με τη σκόνη από την πτώση τους. Η έκφραση «πτώση του τείχους» εκτός από το ραγδαίο του συμβάντος υπονοεί και κάτι ακόμη περισσότερο ανορθολογικό· το τείχος έπεσε, δεν το έριξαν, δεν το γκρέμισαν οι άνθρωποι που τους έκρυβε τον ορίζοντα, τους στερούσε τους αγαπημένους τους, άνθρωποι που το βίωναν ως φυλακή. Η «πτώση» μοιάζει σαν να περιγράφει μια κάποια τελεολογική βεβαιότητα. Υπονοεί πως το τείχος ήταν καταδικασμένο να πέσει γιατί ήταν αφύσικο, άδικο, μη λειτουργικό, ένα τείχος στη μέση μια πόλης, ένα τείχος στη μέση μιας ψυχής, ένα τείχος στη μέση μιας ζωής δεν έχει τύχη, αργά ή γρήγορα θα πέσει.

Στρέφω το βλέμμα μου και πάλι στους ανθρώπους από τη μια ή την άλλη πλευρά που βίωσαν αυτή τη μετάβαση. Πίσω από τα αφιερώματα για την «πτώση του τείχους» υπάρχουν εκατομμύρια μικρές και μεγάλες ιστορίες ικανές να ειπωθούν, να καταγραφούν, να ακουστούν έστω και για μια φορά. Οι άνθρωποι είναι οι πρωταγωνιστές της πτώσης και όχι τα μπετά, οι άνθρωποι που βούτηξαν στο κενό μεθυσμένοι από την αδρεναλίνη της ελεύθερης πτώσης και δεν πρόκειται να ξεχάσουν ποτέ.