Εχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που έγινα εκλεκτικός στις ταινίες αμερικανικής παραγωγής (ακόμη και ανεξάρτητης) που παρακολουθώ στα πολυσινεμά.

Οχι μόνο γιατί στις μεμονωμένες αίθουσες, με τα άβολα καθίσματα και το διάλειμμα στο μέσο της ταινίας, βρίσκω την ανάμνηση μια εποχής όπου το σινεμά ήταν το επίκεντο και όχι η αφορμή. Ούτε γιατί στις αλυσίδες αυτών των κινηματογράφων υπάρχουν άνθρωποι που πάνε περισσότερο για το ευωδιαστό και υπερβολικά αλατισμένο ποπ κορν που επιζητεί την τεράστια ποσότητα αναψυκτικού για να σβήσει τη δίψα που προκαλεί.

Αυτό που με κρατά μακριά είναι οι ταινίες που μοιάζουν τόσο ίδιες σεναριακά, αισθητικά και κινηματογραφικά που δεν μπορείς να τις ξεχωρίσεις πια ούτε από τις αφίσες τους αφού και αυτές κοινά μοτίβα ακολουθούν.

Δεν με ενοχλεί η εμφανής και δηλωμένη ιδεολογική φόρτιση των περισσότερων από αυτές τις ταινίες που επιδεικνύουν έναν πολιτισμικό πατριωτισμό που διαθέτει αξιοσημείωτη μονομέρεια, η οποία έχει αρχίσει να μας εξοικειώνει με το αμερικανικό φούντμπολ, τα πάρτι αποφοίτησης στα λύκεια κ.ά. Αλλωστε, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και σε όλο τον κόσμο από τη λογοτεχνία ώς και το σινεμά και την ακαδημαϊκή έρευνα ο πολιτισμικός πατριωτισμός με τη μια ή την άλλη μορφή είναι παρών.

Αυτό που με κρατά μακριά είναι ότι οι χολιγουντιανές παραγωγές που φλερτάρουν με τα Οσκαρ και το box office είναι τόσο προβλέψιμες που δεν μου επιτρέπουν πια να επενδύω στην προσδοκία του πιθανού ξαφνιάσματος. Ομως έκανα λάθος· πρόσφατα είδα αυτή την ταινία με τον Κλούνεϊ στο ρόλο του νομάδα ειδικοτεχνοκράτη στις απολύσεις εργαζομένων.

Συγκινησιακός καιροσκοπισμός

Είχα καιρό να δω να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μου ένας τόσο έντονος συναισθηματικός και συγκινησιακός καιροσκοπισμός, ένα τέτοιο ξεγύμνωμα του συναισθήματος από το βίωμα και ένας τόσο εμφανής εργαλειακός βιασμός του.

Σοκαρίστηκα και έκανα αρκετή ώρα να μιλήσω μετά το τέλος της ταινίας, όπου, αφού έχει προηγηθεί μια ολόκληρη παιδευτική διαδικασία εξοικείωσης με την έννοια της απόλυσης πολλών ανθρώπων από τη δουλειά τους, εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί πραγματικά απολυμένοι να τεκμηριώνουν τις θέσεις του φιλμ και να προσφέρουν το βίωμά τους ως παράδειγμα στους συμπολίτες τους που ζουν με το φόβο της απόλυσης.

Σε όλη τη διάρκεια του φιλμ βέβαια έχει προηγηθεί ένας έμμεσος άρρητος παραλληλισμός και η εξύμνηση της νομαδικότητας του ήρωα, που είναι ελεύθερος να ταξιδεύει παντού, όπως και ο απολυμένος που χάνει τη δουλειά του, αλλά αποκτά την ελευθερία του να κατακτήσει επιτέλους τα όνειρα του!

Ολα αυτά πλέκουν ένα γαϊτανάκι σχολιασμού των ανθρωπίνων σχέσεων και της γεωγραφίας τους, της σχέσης τους με το χώρο και την εξύμνηση της μη χωρικής φύσης των αεροδρομίων που επιτρέπει το αίσθημα της ελευθερίας, δίνει έμφαση στην προσδοκία του ταξιδιού και όχι στην ανάμνηση του αποχωρισμού, στην άφιξη και όχι στην αναχώρηση.

Η ταχυδακτυλουργική αναστροφή της οδυνηρής πραγματικότητας της οικονομικής κρίσης που έφερε σε απόγνωση χιλιάδες ανθρώπους στις ΗΠΑ (και αλλού) προσφέρει στο βλέμμα του θεατή που τρώει λαίμαργα το ποπ κορν του μια ηδονική παρατήρηση. Την ονομάζω «συναισθηματικό πορνό» που απαιτεί ό,τι και το «κανονικό» πορνό: ο θεατής να υποθέσει ότι οι ηθοποιοί το ευχαριστιούνται!